TRT sanatçısıyla eşit ücret talebi

Yüksek enflasyondan sanatçılar da nasibini aldı. Bakanlığa bağlı çalışan ve geçmişte asgari ücretin 20 katını alabilen sanatçıların ücreti bugün 1,5 asgari tutara geriledi. Talepleri TRT sanatçıları ile eşit imkanlara haiz olmak.

Işıl ÇALIŞKAN

AKP iktidarının 2018 yılından bu yana seçim vaadi olan 3600 ek gösterge için 10 Mayıs’ta yapılacak toplantı öncesi Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı çalışan opera, bale ve tiyatro sanatçıları da haksızlıklara seslerini yükseltiyor. Sanatçıların özlük haklarının son 20 yılda artan bir ivmeyle düşüşü çarpıcı sonuçlar ortaya çıkardı. 1980’li yıllarda bir mebus maaşı ile eşdeğer olan sanatçı geliri 20, 1990’lı yıllarda 15, günümüzde ise sadece bir buçuk asgari ücret değerinde. TRT’de çalışan sanatçıların özlük haklarını istek eden sanatçılar, “TRT’deki sanatçılar hem ek gösterge bakımından bakanlık sanatçılarının önünde hem de ikramiye tartışması yaşamıyor. Bakanlığımızdan da ikramiyelerin maaşlara dâhil edilmesiyle ikramiye tartışmalarını bitirmeleri ve özlük hakları bakımından ülkenin sanatçılarına yakışan bir düzenleme getirmeleri bekleniyor” şeklinde konuşuyor. Sanatçılarla taleplerini konuştuk.

GELİR UÇURUMU GİDERİLMELİ

Sanatçıların 1980’li yıllarda sözleşmeye geçtikleri vakit devlet memurları skalasında üst düzeyde olan yerlerinin günümüz koşullarında çok gerilediğini anlatım eden Devlet Opera ve Balesi Eski Genel Müdürü Rengim Gökmen, sanatçıların çalıştıkları dönemle emekli oldukları dönem arasındaki gelir uçurumunun giderilmesinin önemine değiniyor. Bu uçurumun giderilmesinin sanatçıların emekli olmaktan korkmamaları ve aynı standardı sürdürmeleri açısından çok önemli olduğunu söyleyen Gökmen, “Bu gelişme sanat kurumlarının tekrar yapılanması için ilk adım olur” diye konuşuyor. Gökmen ayrıca, sanat kurumlarında 4/B ismi altında çalışan aynı kurumda aynı orkestrada çalan aynı işi yapan kişilerin değişik maaş almasının önüne geçilmesi ve sistemin kadrolu olarak yapılandırılmasının başarılı sanatçılara tazminatı ödenerek ödüllendirme sistemine geçilmesinin önemli olduğunun altını çiziyor.

Rengim GÖKMEN

TRT’de uygulanan 6400 ek göstergesinin diğer sanat kurumları için de önem arz ettiğini anlatım eden Gökmen, “Bu sanatçıların toplamı 3-4 bin oranında. Sanata verilen değer ve sanatçıların yetişmesindeki zorluklar göz önünde bulun- durulduğunda bu göstergenin uygulanmasının mümkün olduğunu düşünüyorum” diye konuşuyor.

ARADAKİ YÜZDE 30 BİZDEN GİDİYOR

Süreyya Operası’nda uygulaman olarak görev alan emekli sanat emekçisi Bülent Gezer, 2016’da emekli oldu. 3600 ek göstergesini mahkeme kararı ile aldıklarını anlatım eden Gezer, “Sözleşmeli çalışıyorduk biz. Benim 3600’ün karşılığı olarak aldığım maaş 6 bin 800 Lira. Çalışan arkadaşların ikramiyesi maaşı 5 bin 430 lira. Çalışanlar ikramiyeyi güvence görmüyor doğal ki. Çalışanın emekliden çok daha çok maaş alması gerekiyor fakat vaziyet bu” diye konuşuyor.

Bülent GEZER

Maaşlarında ciddi bir erimenin söz mevzusu olduğunu belirten Gezer, “Enflasyonun karşılığı maaş alamadığımız için bu vaziyet bizi mahvetti. TÜİK yüzde 60 diyor, bizlere yüzde 30 veriliyor. Aradaki yüzde 30 bizlerden gidiyor. Ülkede sanatçı olarak yaşamak da çok zor emekli olarak da” şeklinde konuşuyor. Gezer, taleplerini sorduğumuzda ise şu cevabı veriyor: “İnsanca bir yaşam. Şu anda 10 bin liranın altındaki maaş insanları düzgüsel bir şekilde yaşatmayacağına inanıyorum. Ama doğal ki verebiliyorlar mı veremiyorlar mı onun hesabını iktidar yapsın. Onların görevi o.”

İKRAMİYE DEĞİL MAAŞ İSTİYORUZ

Kültür Sanat Sen Genel Hukuk ve TİS Sekreteri Ahmet Rıza Evci, sanat kurumlarında çalışan sanatçıların 80’lerin sonu ve 90’ların başında milletvekillerinin aldığı maaşa yakın bir ücret alırken bugün yaklaşık bir buçuk ile iki asgari ücret içinde maaş aldığını anlatım ediyor. Evci, yaşanan sıkıntıları şöyle özetliyor: “3600 ek göstergeye haiz olmalarına karşın bu göstergede mevcud tazminat- ları olmadığı için emeklilikte ise ücretleri bugünkü asgari ücret düzeyine yakın bir raka- ma düşüyor. Bunun yanısıra Sanat Teknik Hizmetlerindeki 3600 ek göstergeli arkadaşla- rımızın ise durumları daha da vahim. Onlar bir asgari ücret karşılığında maaş alıyor ki aile yardımı almayanların maaşı asgari ücretin bile altında.

Ahmet Rıza EVCİ

Bu vaziyet sorgulandığında bakanlığın savunması “Onların ikramiyeleri var ama…” üzerinden oluyor. Oysa mesai saati gözetmeden geceli gündüzlü çalışan sanat emekçileri bu ikramiyeleri yoğun çalışmalarından kaynaklı alıyor. Kaldı ki bu tür yan ödemeler ilerleyen süreçte değişik problemler ortaya çıkarıyor. Teşvik ikramiyelerinin ödenmesiyle alakalı sıklıkla yeni kriterler konularak her geçen gün teşvik ikramiyesinin alınma şartlarını zorlaştıran bakanlık, maaşlar sorulduğunda sanki her insana sorgusuz sualsiz ikramiyeleri veriyormuşçasına bir açıklama yapıyor. Teşvik ikramiyelerini çeşitli gerekçelerle alamayan sanatçılarımız için sendikamızın açtığı davalar bunun delili olarak ortada.” Çözüm önerilerini sorduğumuzda ise, “TRT’deki sanatçılar hem ek gösterge bakımından bakanlık sanatçılarının önünde hem de ikramiye tartışması yaşamıyor. Bakanlığımızdan da ikramiyelerin maaşlara dâhil edilmesiyle ikramiye tartışmalarını bitirmeleri ve özlük hakları bakımından ülkenin sanatçılarına yakışan bir düzenleme getirmeleri bekleniyor” şeklinde yanıtlıyor.

Kurumlardaki kadro sıkıntılarının 4/B’li istihdamlarla çözülmeye çalışılmasının da ilaveten büyük bir problem olarak kendini gösterdiğini belirten Evci, “Sanat kurumlarını yönetecek kişilerin gene o kurumdaki sanat emekçilerinin seçtiği sanatçılar olması dileğiyle, sanat karanlığı aydınlatır” diyerek sözlerini sonlandırıyor.